مهدى فرمانيان

135

آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )

امام رضا ( ع ) در مقابل ، به مناظره با آنان پرداخت و با معجزات خويش توانست برخى از واقفيان را به سوى خود جلب نمايد . « 1 » على بن اسماعيل ، نوهء ميثم تمار و يونس بن عبد الرحمان و ديگر متكلمان اماميه نيز به مناظره با آنان پرداخته ، شبهات آنان را پاسخ دادند . « 2 » واقفيه تا اواخر غيبت صغرا و حدود سال‌هاى 350 هجرى در جامعه شيعه حضور داشتند ؛ « 3 » اما كم‌كم جذب اماميّه يا فرق ديگر شدند . بزرگان واقفيه شيخ طوسى در ذيل اصحاب امام كاظم ( ع ) نام 52 تن از اصحاب وى را با عنوان واقفى ذكر مىكند ؛ « 4 » ولى از كسانى كه در تأييد واقفيّه كتاب نوشتند ، مىتوان از ابو محمد على بن احمد علوى موسوى « 5 » نام برد كه شيخ طوسى در الغيبة خود از كتاب وى با نام فى نصرة الواقفة چهل و يك روايت نقل و نقد نموده است . « 6 » على بن حسن طاطرى كوفى ، « 7 » حسن بن على بن ابى حمزهء بطائنى « 8 » و حسن بن محمد بن سماعة « 9 » از ديگر كسانى هستند كه در تأييد ديدگاه واقفيه كتاب نوشته‌اند . رجال‌شناسان اماميه همچون كشى ، نجاشى ، شيخ طوسى و ديگران بسيارى از واقفيان را ثقه دانسته و از كتب فقهى و غيرفقهى آنان روايت نقل كرده‌اند . گفتنى است كه هيچ‌يك از آثار كلامى واقفه به دست ما نرسيده و همگى مفقود گرديده است .

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 335 - 355 ( حديث 10 و 12 ) ؛ شيخ طوسى ، الغيبة ، ص 47 و 48 ؛ ناصرى ، الواقفية ، ج 1 ، ص 149 - 173 ؛ شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا ( ع ) ، ج 1 ، ص 252 . ( 2 ) . فرق الشيعة ، ص 81 . ( 3 ) . نوبختى در فرق الشيعة و ابو حاتم رازى در الزينة مىنويسند كه امروز - حوالى سال‌هاى 300 - به آنان ممطوره گويند . ولى شيخ صدوق و شيخ مفيد به‌گونه‌اى حرف مىزنند كه گويا ديگر از واقفيه خبرى نيست . ( 4 ) . رجال الطوسى ، ص 342 - 366 . ( 5 ) . در كتب رجال نام وى را نيافتيم . ( 6 ) . الغيبة ، ص 29 - 42 . ( 7 ) . شيخ طوسى ، الفهرست ، ص 156 ( ش 390 ) ؛ رجال نجاشى ، ص 254 و 255 ( ش 667 ) . ( 8 ) . رجال نجاشى ، ص 36 و 37 ( ش 73 ) . ( 9 ) . همان ، ص 40 - 42 ( ش 84 ) .